Niet Te Handhaven Pubergedrag – Is Het Een Fase?

Niet Te Handhaven Pubergedrag – Is Het Een Fase?
Door: Danielle Wagemaker
richting3

“Elke puber moet er doorheen!” Zegt u tegen zichzelf, maar in uw achterhoofd vraagt u zich af of het respectloze en destructieve gedrag van uw puber wel echt normaal is. Hoe weet u of uw puber door een fase gaat, of dat het ‘acting-out’ gedrag blijft? Binnenkort verschijnt een boek over het opvoeden van moeilijke pubers.
Het idee dat een puber met gedragsproblemen geen adequate keuzes kan maken is een misverstand.
Waarom zeggen ouders vaak, “oh, het is maar een fase; mijn puber groeit er wel overheen?” Ik denk dat er vaak een soort van ontkenning is bij ouders als het gaat om onze pubers als het gaat over ‘acting-out’ en destructief gedrag. Als u een ouder bent is het erg verwarrend en verdrietig om te bedenken dat uw zoon of dochter een serieus probleem heeft. En het doet zeer te bedenken dat uw puber anders is dan leeftijdgenoten. Ouders willen er veel aan doen om dat te ontkennen. Voor een deel omdat het hun een slecht gevoel geeft over zichzelf. Ontkenning helpt u om niet te voelen wat er werkelijk speelt en om de feiten  te vermijden.
Ouders kunnen het gedrag van hun puber ook uitleggen als “het is maar een fase,” omdat ze echt geloven dat het zo is. Wellicht hebben vrienden en bekenden hen verzekerd dat dit zo is. Televisie, bladen, internet en sommige hulpverleners vertellen dat het gedrag van uw puber normaal is. Persoonlijk denk ik dat er vandaag de dag een hoop verkeerde informatie te vinden is. Niet omdat iedereen slecht of fout is, het is gewoon de natuur van onze cultuur: ouders worden overspoeld met informatie, maar niet alles heeft een positief effect op uw puber.
Hoe onderscheidt u normaal puber gedrag van onbehoorlijk ‘acting-out’ gedrag?
Als u kijkt naar wat men als normaal pubergedrag beschouwt, ziet u er een continuïteit in. Binnen deze continuïteit ziet u allerlei verschillend gedrag, afhankelijk van de ontwikkeling van uw puber. Zie een lijn voor u met een puber met prettig gedrag aan de ene kant en een puber met ‘acting-out’ gedrag aan de andere kant. Ik heb gezien dat de meeste pubers ergens in het midden uitkomen.
Tijdens de puberteit is het mogelijk dat u de volgende gedragingen ziet als “normaal” pubergedrag:

  • Chagrijnig en geheimzinnig gedrag en veel tijd alleen op de kamer doorbrengen.
  • Gefrustreerd raken en naar boven stommelen.
  • Korte spanningsboog en minder geduldig tegen u.
  • Zo veel mogelijk vermijden om tijd met het gezin door te brengen.
  • Te laat thuis komen
  • Dingen zeggen als “alleen mijn vrienden snappen mij! ik haat het hier, ik wou dat ik uit huis kon.”
  • Uit contact en rusteloos zijn.

Hoe onprettig dit meestal ook is, dit gedrag maakt allemaal deel uit van pubers die zich losmaken van hun ouders. Maar het gedrag is niet normaal, sterker nog, het zijn waarschuwingssignalen. Onderstaand gedrag past in deze categorie jongeren.

  • Stelen.
  • Fysiek bedreigend naar anderen of destructief in huis.
  • Verbaal agressief, intimiderend en bedreigend.
  • Misbruik maken van een jonger broertje of zusje.
  • Stoned of dronken thuis komen.
  • De hele nacht weg blijven.
  • Gearresteerd worden.

Vergis u niet: er is iets mis met dit gedrag. Ouders die zeggen “het is maar een fase”, kunnen zich klaar maken voor een “wake-up-call” later.
Ik denk dat de meeste ouders van nature de grens kennen tussen “normaal” pubergedrag en onbehoorlijk ‘acting-out’ pubergedrag. Als uw pubers gedrag negatief effect heeft op anderen, als hij/zij verbaal agressief wordt, steelt, stoned of dronken thuis komt of de hele nacht weg blijft is dat een grens. De meeste ouders kennen die grens, zelfs als ze zaken ontkennen en op enig moment het niet meer kunnen ontkennen.
Als er iets van deze zaken gaande is in uw huis, denk er dan aan dat hoe eerder u uw puber erin betrekt, hoe beter. Hoe eerder u uw puber vertelt dat wat hij/zij doet onacceptabel is en hem/haar vervolgens de vaardigheden leert om ander gedrag te laten zien, hoe beter. Vergeet niet dat veel pubers die proberen de controle te houden door ‘acting-out’ gedrag, brutaal zijn, verbaal agressief of destructief, niet weten hoe problemen op te lossen. Ze weten niet hoe ze vrienden moeten maken of op zo’n manier moeten communiceren zodat aan hun behoeften voldaan wordt. Dus gebruiken ze alcohol of drugs en ‘acting-out’ gedrag om aan hun behoeften te komen.
Omgaan met uw pubers foutieve denkpatroon.
Ouders vragen mij geregeld;“ Is mijn zoon boos, is hij gefrustreerd, is hij gek?” Mijn antwoord is altijd; “Ja, dat is hij maar waarschijnlijk niet om de redenen die hij u vertelt.
Een puber met ‘acting-out’ gedrag zegt dingen als: “Als je me met rust laat, zal ik me beter gedragen.” Hij/zij zal u vertellen dat het de schuld is van school: “Zij begrijpen mij niet, ze moeten mij altijd hebben.” De werkelijkheid is dat deze gevoelens komen door het onvermogen van uw puber om problemen op een goede manier op te lossen. Zoals het op kunnen schieten met andere mensen, impulsen onder controle houden en aanwijzingen opvolgen. Het komt ook omdat hij/zij niet bereid is goede keuzes te maken, of de onmacht om hulp te vragen. In plaats daarvan blijft hij/zij negatieve gevoelens uiten vanwege de manier waarop hij/zij naar zaken kijkt.
Een puber in deze situatie maakt veel zogenaamde ‘denk fouten’. Net zoals er spelling fouten en wiskunde fouten zijn, zijn er ook denk fouten. Als hij/zij u vertelt dat het iemand anders zijn fout is dat het raam kapot ging, is dat ook een denk fout. In feite zie je veel pubers allerlei denk fouten ontwikkelen. Ze geven u de schuld, vergoelijken hun gedrag en liegen. ‘Acting-out’ pubers zijn bereid hun uitspraken kracht bij te zetten door tegen de deur te slaan en u voor van alles en nog wat uit te maken.
Als uw puber geen idee heeft hoe hij/zij met anderen moet omgaan, kan het zijn dat hij/zij u probeert onder controle te krijgen door gedrag, manipulatie en oneerlijkheid. Als u vraagt wat hij/zij voelt krijgt u geen antwoord of wordt hij/zij nog agressiever. Dat komt omdat hij/zij niet weet hoe hij/zij zich voelt. Vaak zijn de gevoelens zo oncomfortabel dat hij/zij niet wil erkennen. Dat is waarom het belangrijk is te focussen op gedachten en gedrag en niet op gevoelens.
Mijn puber heeft ‘acting-out’ gedrag, wanneer stopt het?
De waarheid is dat pubers meer controle krijgen door te doen alsof ze de controle verliezen. Stel dat u tegen uw 14-jarige puber zegt dat het huiswerk gedaan moet worden. Hij/zij begint te flippen en slaat tegen de deur. Nadat uw puber dit een aantal keren heeft laten zien, stopt u met het zeggen dat het huiswerk gedaan moet worden, wat overigens een normale reactie is van ouders, en dat wordt de oplossing. Maar hier is het gevaar: nu heeft uw puber meer controle over u. Het lijkt of hij/zij de controle verliest  maar op de langere termijn krijgt  hij/zij de meer controle.
Veel pubers ‘verliezen de controle’ om meer controle te krijgen. Begrijp dat dit een ongezonde manier van controle is. Geloof me, als uw puber al bezig is met dit gedrag dan is hij/zij bezig u klaar te maken om opstandig gedrag te tolereren (wat u normaal gesproken accepteert en waar u moreel in geloofd). Hij/zij trekt u over uw grenzen en u accepteert gedrag van uw puber dat verkeerd en onfatsoenlijk is. Tegelijkertijd zal hij/zij proberen uw verwachtingen van fatsoenlijk gedrag naar beneden te halen: u verwacht minder van uw puber. Beetje bij beetje gaat uw puber zich prettig voelen om door ‘acting-out’ gedrag problemen op te lossen.
Trouwens, het idee dat een ‘acting-out’ puber of een puber met gedragsproblemen geen adequate beslissingen kan nemen is een misverstand. Ik werk ruim 18 jaar met dit soort pubers en geloof me, ze zijn prima in staat weloverwogen keuzes te maken. Dat doen ze elke dag. Dat is de reden dat ze bij de ene leraar wel agressief reageren en bij de andere niet. Of dat ze thuis wel de boel op stelten zetten en op school niet. In de praktijk heb ik pubers gezien die in een justitiële jeugdinrichting (jeugdgevangenis) zaten. Daar hadden ze dit gedrag niet. Ze waren netjes en fatsoenlijk richting de autoriteiten die daar werkten. 
Onthoudt dat de kans dat uw puber over dit gedrag heen groeit zeer onwaarschijnlijk is. Begrijp dat als uw puber ‘acting-out’ gedrag of intimiderend gedrag vertoond om zijn zin te krijgen, hij/zij dit gedrag inmiddels in de plaats heeft gezet voor het niet goed kunnen oplossen van problemen. Het verdrietige is dat het voor uw puber werkt. De mensen in zijn/haar leven zullen terughoudend zijn en uw puber zijn/haar gang laten gaan totdat deze volwassen is, maar dan is hij/zij echt in de problemen. Als uw puber niet alle belangrijke vaardigheden, zoals compromissen sluiten, accepteren en fatsoenlijk onderhandelen, die het leven te bieden heeft het hoofd kan bieden, hoe kan hij/zij dan een baan houden of een gezonde relatie aangaan? De harde werkelijkheid is dat als u uw puber zijn/haar gang laat gaan, zal deze manier van gedrag een handicap zijn voor de rest van zijn/haar leven.